Kocaeli'de deprem riski: Çayırova, Gebze ve Darıca'da DASK

Kocaeli, Kuzey Anadolu Fay Zonu'nun (KAFZ) kuzey kolunun etkisi altındadır ve 17 Ağustos 1999'da büyük bir yıkım yaşamıştır. Kocaeli Valiliği'nin İl Afet Risk Azaltma Planı (İRAP), olası büyük bir depremde Gebze, Darıca, Çayırova, Dilovası ve Derince'yi kapsayan bölgenin neredeyse tamamının etkileneceğini öngörür. Bu ilçelerde DASK hem yasal bir zorunluluk hem de binanızın deprem hasarı için temel tazminat güvencesidir.

17 Ağustos 1999 depremi Kocaeli'yi nasıl etkiledi?

Boğaziçi Üniversitesi Kandilli Rasathanesi'nin önemli depremler listesinde bu deprem, moment büyüklüğü 7,4 olan Marmara (Kocaeli) depremi olarak yer alır. Kocaeli Büyükşehir Belediyesi'nin anma haberine göre deprem gece saat 03.02'de Gölcük merkezli olarak meydana geldi ve 45 saniye sürdü. Aynı törende konuşan AFAD Başkanı, depremin 10 ili ve 16 milyon insanı etkilediğini belirtti.

Kocaeli İRAP'ına göre deprem, KAFZ'ın kuzey kolundaki yaklaşık 120 kilometre uzunluğundaki İzmit fay kolunun hareketiyle oluştu ve Düzce'nin güneybatısından Hersek deltasının batısına kadar 145 kilometrelik bir yüzey kırığı meydana geldi. Plan, bu depremi bölgede aletsel ölçüm döneminin tek yıkıcı depremi olarak tanımlar ve yer kabuğunun enerjiyi uzun yıllar biriktirip bir anda boşaltabildiğine dikkat çeker.

Risk planı Gebze, Darıca ve Çayırova için ne diyor?

30 Ekim 2021'de onaylanan Kocaeli İRAP'ı, en kötü senaryo için KAFZ'ın İstanbul-Adalar kolunda olması muhtemel 7,5 büyüklüğündeki bir depremi esas alır. Senaryo tablosunda Darıca, Derince, Dilovası, Çayırova ve Gebze aynı bölge olarak ele alınır. Plana göre olası büyük bir depremde bu bölgenin neredeyse tamamı etkilenecektir. Bölge; nüfusun ve sanayi tesislerinin yoğun olduğu, enerji hatlarının ve tehlikeli madde üreten tesislerin de bulunduğu bir alan olarak tanımlanır. Planın saydığı risk nedenleri şunlardır:

• Aktif fay zonuna yakınlık
• Gevşek alüvyon zemin koşulları
• Çok katlı binaların yoğunlaştığı yerleşim
• Kritik tesislerin yoğunluğu

Alüvyon, akarsuların taşıyıp biriktirdiği gevşek zemindir. İRAP, bu tür genç ve gevşek zeminlerin deprem dalgalarının genliğini büyütebildiğini, gevşek zeminin kalınlığı arttıkça yüksek binalarda sarsıntının hissedilme şiddetinin ve süresinin de artacağını anlatır. Plana göre 17 Ağustos ve 12 Kasım 1999 depremlerinin Kocaeli'de büyük yıkıma yol açmasının nedenlerinden biri de deprem ile zemin ilişkisinin doğru kurgulanmaması ve mühendislik planlamasının yeterince yapılmamasıdır.

Kaçıncı derece deprem bölgesi sorusu neden artık eskidi?

1996'dan beri kullanılan Türkiye Deprem Bölgeleri Haritası'nın yerini, 18 Mart 2018'de Resmî Gazete'de yayımlanıp 1 Ocak 2019'da yürürlüğe giren Türkiye Deprem Tehlike Haritası aldı. AFAD'ın açıklamasına göre yeni haritada deprem bölgesi kavramı kaldırıldı; bunun yerine her nokta için en büyük yer ivmesi değeri veriliyor. Kendi adresinizin değerini AFAD'ın tdth.afad.gov.tr adresindeki interaktif haritada koordinatla sorgulayabilirsiniz; AFAD'a göre haritaya e-Devlet üzerinden de ulaşılabiliyor. Değer yükseldikçe o noktadaki deprem tehlikesi de artar.

AFAD, bu haritanın bir risk haritası olmadığını da vurgular: harita, yapıların dayanıklılığını ve nüfusun nasıl etkileneceğini göstermez. Aynı noktadaki iki binanın depremde nasıl davranacağı, yapının kendisine ve zemin koşullarına bağlıdır.

Gebze, Darıca ve Çayırova'da DASK primi neye göre değişir?

DASK primi aynı konut için tüm sigorta şirketlerinde aynıdır ve ilçe adına göre değil, binanın özelliklerine göre hesaplanır. Prim; binanın tarifedeki yedi deprem risk grubundan hangisinde olduğuna, yapı tarzına (betonarme ya da diğer), brüt metrekaresine, inşa yılına ve kat sayısına göre belirlenir. Bu yüzden aynı ilçedeki iki daire farklı prim ödeyebilir. Kendi konutunuzun primini DASK'ın sitesindeki hesaplama aracıyla görebilirsiniz.

Sigortalılık oranı da bir gösterge sunar. Kocaeli İRAP'ında, DASK verisine dayanılarak ildeki 421.370 konuttan 302.771'inin sigortalı olduğu belirtilir. Bu, plan hazırlandığı dönemde yaklaşık her 10 konuttan 3'ünün zorunlu deprem sigortası olmadığı anlamına gelir. Güncel il verileri DASK'ın istatistik sayfalarında yayımlanır.

DASK yetmezse: eşya ve bina farkı için ne yapılır?

DASK, binanızı azami teminat tutarına kadar korur; eşyayı, enkaz kaldırmayı ve kira kaybını karşılamaz. Depremden sonra evinize bir süre girilemediği ya da eşyanızın zarar gördüğü durumlar için konut sigortası deprem ek teminatı değerlendirilebilir. Bu ek teminat, DASK bedelini aşan bina değerini de güvenceye alabilir. Zorunlu sigorta kapsamındaki konutlarda bunun için önce geçerli bir DASK poliçesi aranır. İki ürünün farkını DASK ile konut sigortası yazımızda karşılaştırdık.

Kiracıysanız binanın DASK poliçesi ev sahibinizin yükümlülüğüdür; sizin için öncelik eşyanızın deprem teminatıdır. Bölgedeki kiracıların dikkat etmesi gerekenleri Gebze, Darıca ve Çayırova'da kiracılar için sigorta rehberi yazımızda topladık.

Depreme hazırlıkta sigorta dışında neler yapılabilir?

• Toplanma alanınızı öğrenin: e-Devlet'teki Afet ve Acil Durum Toplanma Alanı Sorgulama hizmetinde haritadan ya da mahalle ve sokak seçerek en yakın alanı bulabilirsiniz. Çayırova Belediyesi de internet sitesinin kent rehberinde ilçedeki toplanma alanlarını listeler.
• Belgelerinizi hazır tutun: tapu bilgileriniz, DASK poliçe numaranız ve adres kodunuz telefonunuzda kayıtlı olsun.
• Poliçenizin geçerli olduğunu kontrol edin: DASK bir yıllıktır ve kendiliğinden yenilenmez.
• Hasar başvurusunu önceden öğrenin: depremden sonra izleyeceğiniz adımları DASK hasar başvurusu yazımızda anlattık.

Sezi Sigorta, Çayırova'da hizmet veren bağımsız bir sigorta acentesidir. DASK teklifi için tapu bilgilerinizi ve adres kodunuzu WhatsApp'tan 0543 530 00 31'e iletebilirsiniz.

Sık sorulan sorular

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır. Teminatlar, limitler ve fiyatlar sigorta şirketine ve poliçe şartlarına göre değişebilir.